Tigin Orçun Anıtsal Kurganı'nın Doğu Alnacı Görseli
Tigin
Tigin Orçun Anıtsal Kurganı’nda Göksel İm’geler
Tigin Orçun Anıtsal Kurganı’nda Göksel İm’gelerSELÇUKLU YABGU SALTUKLULARI TİGİN’İ ORÇUN ÖNTAŞ‘ IN
TÜRK OĞUZ KOZMOGONİĞİNE UYGUN GERÇEKLEŞTİRİLEN
ANITSAL KURGANI ‘ NIN AÇILIMI
Oğuz Kağan’ın Kozmogonik imgesi olan (Kayın ağacı)’dan olan üç oğlundan Deniz Han’ın dört çocuğundan biri olan Kınık’ın soyundan inen Selçuklu ailesinin bir üyesi olan Tigin Orçun’un; erken yaşta aramızdan ayrılmasının ardından;
Tigin Orçun Anıtsal Kurganı, Türk Edebiyatı’nın yazınsal belleği olarak da kabul edilenTigin’in babası Aysaltuk V.Öntaş tarafından yaptırılmıştır.
Anıtsal Kurgan’ın tüm kurgusal oluşumuyla, tasarım düşlemleri; Oğuz Kaan Destanı’ndaki söylencesel mit’lerle, bir başka anlatımla Oğuz Türk Halkının Kozmogonik imgeleriyle oluşturulmuştur.
Türk Oğuz Kozmogonisindeki (ağaçda “dal” ; yapılarda, “kat, bölüm”) dokuz dallı (dokuz oğuzlar) kutsal ”Kayın Ağacı” kozmogonisinden esinlenilerek;
birisi toprak altında (ağacın kökü); sekizi de yer üstünde (ağacın dalları) olmak üzere dokuz bölüm (kat) olarak Kozmogoniksel vargılamalarla maddeleştirilerek gerçekleştirilmiştir.
Tigin Orçun Anıtsal Kurganı’nında kullanılan, kozmogonik im’lerle, belirtgelerin özeti (kısaltılarak) aşağıda tanımlanmıştır. BİRİNCİ BÖLÜM : Anıtsal Kurgan’ı kurulumunun yeraltı bölümündeki birinci (kat) ı, “gömütlük –ten ” oluşmaktadır.
İKİNCİ BÖLÜM ; Dörtgen sunakın üstündeki açık duran kitabın, anıtsal kurgana göre; sağındaki açık kitap bölümü Oğuz Han’ın kozmik ışıktan olan oğulları ( Güneş, Ay, yıldız)’nın oluşturduğu ; Solundaki açılmış kitap bölümü ise; Oğuz’un kutsal Kayın ağacından olan oğulları (Gök, Dağ, Deniz)’nın oluşturduğu Üç Okları’ın bilgi aktarım dağarcığını
; KARE yapının işlevselleştirilmiş toplam yirmi dört anıt “yüz”ü ise, Oğuz’un yirmi dört boyunun kozmogonik anlatısı olarak kurgulanmıştır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Anıtın batısında, kırmızıdan sarıyla göksel alkımsallığa geçişli kabartma; “Türk kozmogonik Diyagram” ının kalıtsal bir örneklemidir.
Kabartmanın kozmik açılımı; Suyla kaplı kozmogonik bir sonsuzluk Güneş’i çevrelemiştir. Bu imsel sonsuzluk sürekli genişleyen “evren”i; dört kutsal “ışın”la da evrenin , “dört kuvveti” ni betimlemektedir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM -Dördüncü katın tam doğusunda; Tufan öncesi Türk
“Altınsoy Yabgu”luğunun kozmik Arması, altısal mitolojik yersel “Türk Budun Ogurları”nın evrenle ilişkisinin göksel bağlarını; Kozmik Evren Kabartmasının altındaki Türk Ogur Budunlarının toplumsal belleklerinin evrimini betimleyen Kutsal Belgelik (kitap)”le taçlandırılmıştır.
BEŞİNCİ, ALTINCI, YEDİNCİ BÖLÜM -Beşinci kat, okyanus üstünde konumlandırılmış, altı adet mitolojik üçgenimsel Börü (kurt başları)’nün, altıncı, yedinci katları oluşturan “kutsal (ıduk) kozmik kurtarıcı kadırga”ların koruyucusu olarak belirtgeselleştirilmişlerdir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM Anıtsal Kurgan’ın Sekizinci katındaki bu gizemli yontusal yapıt; “Türk kozmolojisinin kutsal’larının tüm bilgilerini içinde gizleyen, bulunduran “kozmik Bellek”.
DOKUZUNCU BÖLÜM -Dokuzuncu, son katta; her bir kurgusal olgu mit’selleşerek “Gök”selleşmiştir.
yabguAySaltuk vakıf suyayınla
Tigin Orçun Anıtsal Kurganı’nın kuzey doğu alnacı görseli
BİLGİLENDİRME
Tigin Orçun; Türk edebiyatında, Türkçeyi en iyi kullanan yazarlarımızdan biri olarak kabul edilen, ; Türk Dilleri ‘yle Türk Edebiyatı Tarihçisi ve Kuramcısı;
Ön (proto) Türkler Araştırmacısı, Eğitimci, Şair, Bilim, Sanat, Kültür insanı yazar, Aysaltuk V. Öntaş’ın tek çocuğudur…
Baba Aysaltuk V.Öntaş; Türk Eğitimiyle edebiyat dünyasına onlarca eser kazandırmanın yanı sıra, “Ana DilimizTürkçe” yle ilgili çeşitli bilimsel çalışmalar, sunumlar, söyleşiler gerçekleştirerek, on binlerce katılımcının usunda, yüreğinde “Ana Dilimiz Türkçe” yle ilgili bir duyarlılık oluşmasına katkıda bulunmuş, bilimsel, yazınsal çalışmalarını kesintisiz sürdüren ışıtmacı bir aydındır.
SUNUM ;
“Babasının bilimsel ve yazınsal eserleriyle; Büyük Ata’larının görsel, tarihsel, bulgusal birikimlerinin; “KURUMSAL” bir yapı içinde korunarak; tarihsel yolculuklarını eksilmeden, bozuma uğratılmadan sürdürülmesi ”amaçlı“ “Taç”lı Tasarısını hayata geçirme çalışmaları sürecinde kalbine yenik düşen Genç Saltuklu Tigin’ inin “ironik” öyküsünün ardından ; !..
babası Aysaltuk v. orçun Öntaş tarafından; oğlunun düşlerine, düşüncelerine uygun ” gerçekleştirilmiştir.
Tigin Orçun Öntaş; Mezopotamya başta olmak üzere, “Kadim” Anadolu topraklarında toplumsal aydınlanmanın, değişimin açkısı, yaratıcısı, dağarcığı olan Selçuklu hanedan ailesinin üyelerinden
Saltuklular (1071 – 1202 ) ‘ın ‘ sonyabgu’ su (hanı ) ; İnanç Biygu Melikşah Saltuk’un çocukları olan Çemişkezek (Han) ları –sancakbeyleri– Saltuklularının torunlarındandır. …
Tigin Orçun‘un Büyük Atalarından İnanç Biygu Tuğrul Alp İzzettin Saltuk‘un onbirinci yüzyılın sonlarında yapılan Erzurum‘daki
Anıtsal Kurganı
Tigin Orçun‘un Büyük Büyük Ataları Saltuklu Yabgu (Han) larının ( Onuncu ve onikinci yüzyılları arasında yapılmış ) Erzurum‘daki Anıtsal Kurganları
Selçuklu Yabgu (Han) Saltukluları “Mavi Gezegen‘ in Şairi
Yazar
Tigin Orçun Öntaş’ın Yazınsal Çalışmaları
TİGİN Orçun Öntaş
Tigin Orçun Öntaş, çağdaş şiirin en bunalımlı döneminde, ayrık bir karşıtlık olarak ortaya çıkan, “eytişimsel özdekçi (diyalektik) ” şiir akımının öncülerindendir.
Kısaca, “özdeksel’ şiir akımı olarak nitelendirilen bu yeni şiir” akımının oluşturucusu, yaratıcısı ise; Tigin Orçun’un dil bilimci, edebiyat kuramcısı bilge şair babasıdır. Tigin Orçun, yazınsal anlatılarında, kendi şiir örgüsünü yaratmış, kendi anlatılarına en uygun sessel, imgesel şiir tekniğini oluşturmuş az sayıdaki şairlerimizdendir.
Erken yaşta yitirdiğimiz şair ve yazar Tigin Orçun öntaş; öğrencilik yıllarından başlamak üzere, eğitim-öğretimden arta kalan sürelerini; ülkemizin yazınsal belleği olarak da bilinen babasına ait yayınevlerinin “edebiyat” mutfaklarında bulunmuş; yazınsal edimlerle, birikimlerle kendini çoğaltmıştır.
Tigin Orçun öntaş, 1990 yılından itibaren, babasının kurduğu Hasat Yayınları, Orçun Eğitim Yayınları, İlk aşama Yayınları, İlay Yayınları ve Ödül Yayınlarının yürütüm kadrolarında yer almıştır. Tigin Orçun, yazınsal üretimlerle, edebiyatla olan ilişkisini de hiç ara vermeden, kesmeden sürdürmüş, coşkulu dizeleriyle kendi tekniğini oluşturmuştur.
Doğasal, toplumsal karşıtlıkların şairidir Tigin Orçun öntaş. Kendi çizgisine yakın usta şairlerden çok ayrı bir yerden, AYIRT edilir karşıtlıklarla seslenir okuyucusuna. Yersel bir şair olmaktan çok, bilinir, bilinmez gezegenlerin şairidir. Bu nedenle, okurları onu; “Mavi Gezegen” in şairi olarak betimler, nitelerler.
Tigin, aynı çizgideki şairler gibi köylerden, ovalardan, sam yelinin geçtiği çiy düşmüş bozkırlardan, kardelenleriyle karları, dağların yamaçlarını öpen yalçın kayalıklardan, şehirlerden seslenmez salt.
Sürecin usta şairleri gibi aynı sese, söze, geç, güç gelen her bir karşıtlığa usunu, yüreğini bilinçle, dirençle yoğurur, kendine öz bir ses, söz, imgesel dizeleriyle karşı koyar. Tigin, bir karşı duruşun, direnişin imgesiyle kucaklar her bir karşıtlığı… İşçilerin, ekmek peşinde koşanların, öksüz, yalnız tüten yoksul evlerin dumanlarıyla geçer akşamları, aysız geceleri. Yıldırım, şimşek yüklü bulutların ışıklı yağmurlarıyla iner toprağa, yaprağa, sulara…
En taçlı, seçkin kısa sözcüklerle oluşturur mavi dizelerini. Durgun su lotuslarının (nilüferlerinin) kut’sanmış renkleriyle gülümser halkının yaralı çocuklarına, emekçilerine…Toprağa sıralı düşmüş gelincikleri, karanfilleri , peygamber çiçeklerini kırmızılar nehirsel imgeleri. Okyanus mercanlarının, şakayıklarının sesi olur. En asi ırmakların, gizemli sancıların çığılığıyla ışıklandırır, yakar kara karanlıkları. Okyanusların mavi soluğudur imgeleri Tigin Orçun Öntaş’ın.
Suya, nehire, denize, okyanusa kıyısı olan her bir alıç, ardıç, ağaç gölgesinin kızıl gülüşü olur taç’lı dizeleriyle Tigin Orçun…
Anlatıları, her gün’ün doğumunda, oluşumunda, yitiminde ; ağacının yeşiline, dalına, gövdesine yaslanır; çocuklarının yüreğine dokunur sessizce; ırmak ırmak, nehir nehir bir ulu sonsuzluk içinde akar ; çoğalır atların, tayların toynaklarıyla, kanatlarıyla kınaladığı bozkırlarını. İçli, yanık bir kavalın sesiyle sarar yüreği, örter, karla, doğmak, üretmek, direnmek, tanımlı yeni söylenceler için…
yabguAySaltuk vakıf suyayınları
Tigin Orçun’un Anıtsal Kurganı ile diğer Görsellerinden bazıları
